محققان دانشگاه ویرجینیا تک (Virginia Tech) برای رتبهبندی مضرترین اعضای هرم غذایی ناسالم، فهمیدن که گوشتها و نوشیدنیهای فوقفرآوریشده (Ultra-processed meats and beverages) بدترین آسیب رو به سلامت مغز میزنن.
افرادی که حداقل یک وعده اضافی از هر کدوم از این مواد غذایی رو مصرف میکردن، ریسک به مراتب بالاتری برای ابتلا به اختلالات شناختی، از جمله مواردی که با آلزایمر و انواع زوال عقل در ارتباط هستن، داشتن.
محققان با استفاده از دادههای مطالعه سلامت و بازنشستگی دانشگاه میشیگان، ۴۷۵۰ نفر از ساکنان بالای ۵۵ سال آمریکا رو پیگیری کردن تا ببینن وضعیت سلامتیشون طی یک دوره تا ۷ سال چطور پیش رفته و وضعیت شناختی اونا رو هر دو سال یک بار (از ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۰) ارزیابی کردن.
قبلاً هم مطالعات مشابهی اثرات مضر غذاهای فوقفرآوریشده (UPF) به طور کلی رو بررسی کرده بودن، اما محققان تا حالا دستهبندیهای مشخص رو با هم مقایسه نکرده بودن. امروزه میدونیم که رژیم غذایی سنگین با UPFها هزینههای سلامتی زیادی مثل چاقی، دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی-عروقی، اضطراب، افسردگی و افزایش مرگ و میر رو به همراه داره.
جای تعجب نیست که رژیمهای غذایی سرشار از UPFها تأثیر مخربی بر سلامت مغز دارن. با این حال، یک سوال خاصتر باقی مونده بود: اگه این ارتباطها وجود دارن، کدوم هلههولههای خاص باعثشون میشن؟
پاسخ (متأسفانه برای خیلیها) شامل برخی از پرمصرفترین غذاهای راحتی (Comfort Foods) هست: گوشتها و نوشیدنیها؛ این یعنی یه پیتزای پر از گوشت و یه نوشابه میتونن با هم ترکیب بشن و یه بمب مضاعف برای مغز بسازن.
برای تست ارتباط کلی با افت شناختی، محققان از ارزیابیهای رایج سلامت مغز استفاده کردن. اونا ظرفیت یادآوری فوری و تأخیری، همراه با ارزیابیهای دیگهای مثل شمردن برعکس یا تفریق چند عدد متوالی رو آزمایش کردن.
در مجموع، ۱۳۶۳ نفر از شرکتکنندگان دچار اختلال شناختی شدن. افرادی که روزانه حداقل یک وعده اضافی از محصولات حیوانی فوقفرآوریشده مصرف میکردن، ۱۷ درصد افزایش خطر ابتلا به مشکلات شناختی رو نشون دادن.
نوشیدنیهای شیرین شده با شکر، مثل نوشابهها، چایهای سرد و آبمیوههای قندی، کمی کمتر مخرب بودن؛ افرادی که حداقل یک وعده اضافی از این نوشیدنیها در روز مصرف میکردن، ۶ درصد افزایش ریسک ابتلا به مشکلات شناختی داشتن.
نکته جالب اینه که این مطالعه نشون داد که کل مصرف UPFها به طور کلی با افزایش خطر اختلال شناختی مرتبط نبود. همچنین سایر UPFها مثل کرهها، شیرینیجات، تنقلات شور، غذاهای مبتنی بر غلات و لبنیات یا غذاهای آماده، تأثیر معناداری نداشتن.
بر این اساس، این تحقیق جدید نشون میده که بیماران یک راه ساده، اگرچه نه لزوماً آسان، برای محافظت از سلامت مغزشون دارن: ایجاد تغییرات رژیم غذایی برای اجتناب از گوشتهای فوقفرآوریشده و نوشابهها.
برندا دیوی، یکی از نویسندگان این مطالعه، میگه: «کارهایی هست که میتونین تغییر بدین. اینها مربوط به حد تعادل و منطقی بودن و متوازن بودن توی انتخابهای غذایی شماست.»
متأسفانه، فراوانی غذاهای ناسالم ممکنه تکاندهنده باشه. حدود ۶۵ درصد از غذاها و ۳۸ درصد از نوشیدنیهایی که خانوارهای آمریکایی در سال ۲۰۲۰ خریداری کردن، UPF محسوب میشدن.
نویسندگان پیشنهاد میکنن که کلاسهای آشپزی میتونه یک مداخله حیاتی در مراقبتهای بهداشتی باشه – دونستن اینکه چی بخوریم و چطور اون رو آماده کنیم، نصف نبرد برای انتخابهای غذایی بهتره.